Τετάρτη, 15 Νοεμβρίου 2017

Ο κόσμος των offshore κέντρων βρίσκεται σχεδόν παντού (εφημεριδα των συντακτων 15/11/2017)

Ο κόσμος των offshore κέντρων βρίσκεται σχεδόν παντού


Τα εξωτικά μέρη όπου φιλοξενούνται οι περίφημες offshore (εξωχώριες/υπεράκτιες) εταιρείες, αποτελούν το απόλυτο μέσο φορολογικής απόδρασης για τις νεοφιλελεύθερες ελίτ των πλούσιων και ισχυρών παγκόσμια. Στην Ελλάδα, αλλά και παγκόσμια, οι πλούσιοι, που αποτελούν περίπου το 10% του πληθυσμού με τα υψηλότερα εισοδήματα, χάρη σε αυτές, αποφεύγουν την καταβολή οποιουδήποτε φόρου.
Υπάρχουν άνω των 60 φορολογικών παραδείσων παγκόσμια, έχοντας έδρα σε εξωτικά νησιά όπως Βερμούδες, Νησιά Κέϊμαν, Βρετανικές Παρθένοι Νήσοι κλπ. Οι σημαντικότεροι όμως βρίσκονται στα κέντρα των ισχυρότερων χωρών, όπως το Μανχάταν της Νέας Υόρκης και το Σίτυ του Λονδίνου ή η Ελβετία και το Λουξεμβούργο (που πρωτοστάτησε στην παραδειγματική τιμωρία της Κύπρου, που του υπέκλεψε μέρος της αφορολόγητης ‘πελατείας’ του).
Οι φορολογικοί παράδεισοι τοποθετούνται στο επίκεντρο της παγκόσμιας οικονομίας, γιατί το μεγαλύτερο ποσοστό των παγκόσμιων οικονομικών συναλλαγών διεξάγονται μέσω αυτών. Αυτοί έχουν διαδραματίσει κεντρικό ρόλο σε οποιοδήποτε σημαντικό οικονομικό γεγονός, μεγάλο οικονομικό σκάνδαλο και παγκόσμια οικονομική κρίση τις τελευταίες δεκαετίες, με αποκορύφωμα την τελευταία παγκόσμια ύφεση που προκλήθηκε από την κατάρρευση των subprimes στις ΗΠΑ το 2007-8.
Είναι απόλυτα συνδεδεμένοι με την οικονομική λειτουργία του παγκοσμιοποιημένου απορρυθμισμένου νεοφιφιλελεύθερου χρηματιστικού καπιταλισμού, αν και χρονολογούνται περίπου από το 1950.
Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του Γάλλου οικονομολόγου Γκαμπριέλ Ζουκμάν, υπολογίσθηκε ότι 4,8 τρις. ευρώ, περίπου 8% του παγκόσμιου ΑΕΠ, είναι κρυμμένα σε έξι φορολογικούς παραδείσους, μη συνυπολογίζοντας ασφάλειες, πολυτελή σκάφη, σαλέ, πολύτιμα έργα τέχνης, που θα το εκτόξευαν στο 11% του παγκόσμιου ΑΕΠ. Το ποσό, σε δις ευρώ, κατανέμεται στους έξι φορολογικούς παραδείσους: Ελβετία 1.800, Σιγκαπούρη 750, Χονγκ Κονγκ 750, Λουξεμβούργο 500, Μπαχάμες 500, Νησιά Κέϊμαν 500. Το 80% των χρημάτων, που βρίσκονται στο εξωτερικό, δεν έχει δηλωθεί ποτέ στην εφορία, κάτι που προκαλεί μία αιμορραγία 120 δις ευρώ ετήσια για τα κράτη από τα οποία φεύγουν τα χρήματα, με στοιχεία της ελβετικής Credit Suisse.
Οι πρόσφατες αποκαλύψεις των Panama Papers και Paradise Papers, έφεραν στο φως δραστηριότητες πολιτικών, μεγιστάνων και επιχειρηματιών παγκόσμια, αν και ένα ελάχιστο τμήμα των αρχείων έχουν αποκωδικοποιηθεί και δοθεί στη δημοσιότητα. Η πλήρης δημοσιοποίησή τους θα εμπλέξει αρκετές χιλιάδες πολιτικούς, επιχειρηματίες, καλλιτέχνες κλπ παγκόσμια.
Συνήθως πρόκειται για χρήματα από μίζες, πωλήσεις όπλων και ναρκωτικών και γενικότερα για ‘βρόμικο’ χρήμα που κρύβεται σε φορολογικούς παραδείσους. Ο κόσμος των offshore κέντρων βρίσκεται σχεδόν παντού δίπλα μας, παρακάμπτοντας τα φορολογικά, ρυθμιστικά και νομικά συστήματα άλλων χωρών. Ποσοστό άνω του 50% των παγκόσμιων εμπορικών συναλλαγών, σύμφωνα με ομολογία του προηγούμενου διευθυντή του ΔΝΤ Ντομινίκ Στρος-Καν, διενεργείται μέσω των φορολογικών καταφυγίων, ενώ ποσοστό άνω του 50% των τραπεζικών στοιχείων ενεργητικού και του 1/3 των άμεσων ξένων επενδύσεων, από μεγάλες πολυεθνικές επιχειρήσεις, διεξάγεται μέσω αυτών.
Ακόμη περίπου το 85% των διεθνών τραπεζικών εργασιών, της έκδοσης ομολόγων και του διεθνούς δανεισμού, πραγματοποιείται στη λεγόμενη Ευρωαγορά, μια ουσιαστικά υπεράκτια ζώνη χωρίς εθνικότητα. Το 2010 το ΔΝΤ, εκτιμούσε τη συνολική αξία των στοιχείων ενεργητικού των μικρών μόνο νησιωτικών χρηματοπιστωτικών κέντρων σε περίπου 18 τρισεκατομμύρια δολάρια, περίπου 1/3 του τότε παγκόσμιου ΑΕΠ, αν και το ποσό ήταν μάλλον υποεκτίμηση του πραγματικά ισχύοντος. Το 2008 το Γενικό Λογιστήριο του Kράτους των ΗΠΑ, δημοσιοποίησε ότι 83 από τις 100 μεγαλύτερες επιχειρήσεις των ΗΠΑ είχαν δημιουργήσει θυγατρικές εταιρείες σε φορολογικά καταφύγια. Το 2009 έρευνα του Δικτύου Φορολογικής Δικαιοσύνης της Μεγάλης Βρετανίας (ένας ανεξάρτητος οργανισμός που δημιουργήθηκε από το Βρετανικό Κοινοβούλιο το 2003 ασχολούμενο με την ανάλυση και έρευνα στον τομέα της φορολογίας και των ρυθμιστικών κανόνων της χώρας), διαπίστωσε ότι 99 από τις 100 μεγαλύτερες ευρωπαϊκές εταιρείες χρησιμοποιούσαν θυγατρικές offshore εταιρείες, με μεγαλύτερους χρήστες τις χρηματοπιστωτικές-τραπεζικές εταιρείες.
Δεν υπάρχει κοινά αποδεκτός ορισμός της έννοιας του φορολογικού καταφυγίου, γιατί αυτά τα ‘εξωτικά’ μέρη δεν προσφέρουν μόνο αποφυγή φορολογίας, αλλά και εχεμύθεια, αποφυγή χρηματοπιστωτικών ρυθμίσεων και αγνόηση των ισχυόντων νόμων και ρυθμιστικών κανόνων άλλων επικρατειών.
Ένας γενικότερος ορισμός της έννοιας του φορολογικού καταφυγίου, προσδιορίζεται ‘ως ένας τόπος που επιδιώκει να προσελκύσει δραστηριότητες προσφέροντας πολιτικά σταθερές διευκολύνσεις, με σκοπό να βοηθήσει φυσικά/νομικά πρόσωπα να παρακάμψουν νόμους, ρυθμιστικούς κανόνες και κανονισμούς που ισχύουν σε άλλες επικράτειες’. Στην πράξη οι φορολογικοί παράδεισοι, μέσω της λειτουργίας offshore εταιρειών στο έδαφος τους, προσφέρουν διόδους διαφυγής από τις φορολογικές κλπ υποχρεώσεις, τη χρηματοπιστωτική ρύθμιση, το ποινικό/κληρονομικό δίκαιο κλπ που υπάρχουν στις χώρες προέλευσης και δράσης αυτών των εταιρειών και αυτός βέβαια είναι ο σκοπός ύπαρξης και δραστηριότητάς τους. Το σύστημα δραστηριοποίησης των offshore εταιρειών δεν είναι τελικά μια γραφική εξαίρεση της παγκόσμιας οικονομίας, αλλά ο κανόνας και το επίκεντρο λειτουργίας της.
Έχει διαπιστωθεί ότι αυτά τα μέρη παρέχουν εχεμύθεια, αρνούμενα να συνεργασθούν με άλλες επικράτειες, για την ανταλλαγή οποιωνδήποτε οικονομικών κλπ πληροφοριών. Εξάλλου παγκόσμια υπάρχει και η έννοια της ‘επικράτειας εχεμύθειας’, εναλλακτικά αναφερόμενης και προσδιορίζοντας την έννοια του φορολογικού παραδείσου/καταφυγίου. Αυτές οι χώρες/περιοχές, διαχωρίζουν συστηματικά τις τοπικές οικονομίες τους από τις προσφερόμενες διευκολύνσεις, προκειμένου να προστατευθούν από τα δικά τους offshore ‘κόλπα’. Ένα υπεράκτιο κέντρο είναι ουσιαστικά ζώνη διαφυγής από κάπου αλλού, ενώ οι υπεράκτιες υπηρεσίες προσφέρονται στους μη μόνιμους κατοίκους του, προσελκύοντας χρήμα με κίνητρο την πολύ χαμηλή ή και μηδενική φορολογία, νόμιμα ή παράνομα. Ένα τέτοιο φορολογικό καταφύγιο μπορεί να παρέχει μηδενικό φορολογικό συντελεστή στους μη μόνιμους κατοίκους, αλλά φορολογεί κανονικά τους μόνιμους
κατοίκους του. Σε τέτοια μέρη, ο τομέας των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών είναι τεράστιος, συγκρινόμενος με το μέγεθος της εγχώριας οικονομίας, ενώ το ΔΝΤ χρησιμοποίησε αυτό το κριτήριο για να καταγγείλει το 2007 τη Βρετανία ως υπεράκτιο κέντρο. Έτσι, το εγχώριο πολιτικό τους σύστημα καθίσταται δέσμιο και εξαρτώμενο από τα συμφέροντα του τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών και των κάθε λογής εγκληματικών οικονομικών δραστηριοτήτων.
Οι φορολογικοί παράδεισοι δικαιολογούν τη λειτουργία και δράση τους, ισχυριζόμενοι ότι αποτελούν χρήσιμα εργαλεία αποφυγής του προβλήματος της διπλής φορολόγησης και εξομάλυνσης της ροής των επενδύσεων, αποσιωπώντας την ύπαρξη νόμιμων τρόπων αποφυγής της διπλής φορολόγησης και διασφάλισης της κατεύθυνσης των επενδυτικών ροών σε ορθές και απαραίτητες επιλογές, ουσιαστικά διασφαλίζοντας τη διπλή μη φορολόγηση κερδοσκοπικών και εγκληματικών κεφαλαίων. Υπάρχουν σε ισχύ άνω των 2.500 φορολογικών συνθηκών, σε ένα εκτενές παγκόσμιο συναλλακτικό και επενδυτικό σύστημα.
Οι κανόνες, τα υποδείγματα και πρότυπα του κλάδου, καθορίζονται από τον ΟΟΣΑ, που είναι μία λέσχη των πλουσιότερων παγκόσμια χωρών, και τον ΟΗΕ όπου η φωνή των φτωχότερων-αναπτυσσόμενων χωρών μπορεί να αντιπροσωπευθεί. Τελικά ο ΟΟΣΑ υπερισχύει, προσπαθώντας να διασφαλίσει την υπερίσχυση και επικράτηση των δικών του μοντέλων συνθήκης, μεροληπτώντας υπέρ των πλούσιων και σε βάρος των φτωχότερων-αναπτυσσόμενων χωρών.

* Οικονομολόγος (πτυχιούχος οικονομικών επιστημών)

Τρίτη, 14 Νοεμβρίου 2017

Offshore εταιρείες και φορολογικοί παράδεισοι παγκόσμια

Offshore εταιρείες και φορολογικοί παράδεισοι παγκόσμια 

του Καλλίνικου Κ. Νικολακόπουλου* 12/11/2017

Τα εξωτικά μέρη όπου φιλοξενούνται οι περίφημες offshore (εξωχώριες/ υπεράκτιες) εταιρείες, αποτελούν το απόλυτο μέσο φορολογικής απόδρασης για τις νεοφιλελεύθερες ελίτ των πλούσιων και ισχυρών παγκόσμια. Στην Ελλάδα, αλλά και παγκόσμια, οι πλούσιοι, που αποτελούν περίπου το 10%  του πληθυσμού με τα υψηλότερα εισοδήματα, χάρη σε αυτές, αποφεύγουν την καταβολή οποιουδήποτε φόρου. Υπάρχουν άνω των 60 φορολογικών παραδείσων παγκόσμια, έχοντας έδρα σε εξωτικά νησιά όπως Βερμούδες, Νησιά Κέϊμαν, Βρετανικές Παρθένοι Νήσοι κλπ. Οι σημαντικότεροι όμως βρίσκονται στα κέντρα των ισχυρότερων χωρών, όπως το Μανχάταν της Νέας Υόρκης και το Σίτυ του Λονδίνου ή η Ελβετία και το Λουξεμβούργο (που πρωτοστάτησε στην παραδειγματική τιμωρία της Κύπρου, που του υπέκλεψε μέρος της αφορολόγητης ‘πελατείας’ του).
Οι φορολογικοί παράδεισοι τοποθετούνται στο επίκεντρο της παγκόσμιας οικονομίας, γιατί το μεγαλύτερο ποσοστό των παγκόσμιων οικονομικών συναλλαγών διεξάγονται μέσω αυτών. Αυτοί έχουν διαδραματίσει κεντρικό ρόλο σε οποιοδήποτε σημαντικό οικονομικό γεγονός, μεγάλο οικονομικό σκάνδαλο και παγκόσμια οικονομική κρίση τις τελευταίες δεκαετίες, με αποκορύφωμα την τελευταία παγκόσμια ύφεση που προκλήθηκε από την κατάρρευση των subprimes στις ΗΠΑ το 2007-8. Είναι απόλυτα συνδεδεμένοι με την οικονομική λειτουργία του παγκοσμιοποιημένου απορρυθμισμένου νεοφιφιλελεύθερου χρηματιστικού καπιταλισμού, αν και χρονολογούνται περίπου από το 1950.
Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του Γάλλου οικονομολόγου Γκαμπριέλ Ζουκμάν, υπολογίσθηκε ότι 4,8 τρις. ευρώ, περίπου 8% του παγκόσμιου ΑΕΠ, είναι κρυμμένα σε έξι φορολογικούς παραδείσους, μη συνυπολογίζοντας ασφάλειες, πολυτελή σκάφη, σαλέ, πολύτιμα έργα τέχνης, που θα το  εκτόξευαν στο 11% του παγκόσμιου ΑΕΠ. Το ποσό, σε δις ευρώ, κατανέμεται στους έξι φορολογικούς παραδείσους: Ελβετία 1.800, Σιγκαπούρη 750, Χονγκ Κονγκ 750, Λουξεμβούργο 500, Μπαχάμες 500, Νησιά Κέϊμαν 500. Το 80% των χρημάτων, που βρίσκονται στο εξωτερικό, δεν έχει δηλωθεί ποτέ στην εφορία, κάτι που προκαλεί μία αιμορραγία 120 δις ευρώ ετήσια για τα κράτη από τα οποία φεύγουν τα χρήματα, με στοιχεία της ελβετικής Credit Suisse.
Οι πρόσφατες αποκαλύψεις των Panama Papers και Paradise Papers, έφεραν στο φως δραστηριότητες πολιτικών, μεγιστάνων και επιχειρηματιών παγκόσμια, αν και ένα ελάχιστο τμήμα των αρχείων   έχουν αποκωδικοποιηθεί και δοθεί στη δημοσιότητα. Η πλήρης δημοσιοποίησή τους θα εμπλέξει  αρκετές χιλιάδες πολιτικούς, επιχειρηματίες, καλλιτέχνες κλπ παγκόσμια. Συνήθως πρόκειται για χρήματα από μίζες, πωλήσεις όπλων και ναρκωτικών και γενικότερα για ‘βρόμικο’ χρήμα που κρύβεται σε φορολογικούς παραδείσους. Ο κόσμος των offshore κέντρων βρίσκεται σχεδόν παντού δίπλα μας, παρακάμπτοντας  τα φορολογικά, ρυθμιστικά και νομικά συστήματα άλλων χωρών.  Ποσοστό άνω του 50% των παγκόσμιων εμπορικών συναλλαγών, σύμφωνα με ομολογία του προηγούμενου διευθυντή του ΔΝΤ Ντομινίκ Στρος-Καν, διενεργείται μέσω των φορολογικών καταφυγίων, ενώ ποσοστό άνω του 50% των τραπεζικών στοιχείων ενεργητικού και του 1/3 των άμεσων ξένων επενδύσεων, από μεγάλες πολυεθνικές επιχειρήσεις, διεξάγεται μέσω αυτών. Ακόμη περίπου το 85% των διεθνών τραπεζικών εργασιών, της έκδοσης ομολόγων και του διεθνούς δανεισμού, πραγματοποιείται στη λεγόμενη Ευρωαγορά, μια ουσιαστικά υπεράκτια ζώνη χωρίς εθνικότητα. Το 2010 το ΔΝΤ, εκτιμούσε τη συνολική  αξία των στοιχείων ενεργητικού των μικρών μόνο νησιωτικών χρηματοπιστωτικών κέντρων σε περίπου 18 τρισεκατομμύρια δολάρια, περίπου 1/3 του τότε παγκόσμιου ΑΕΠ, αν και το ποσό ήταν μάλλον υποεκτίμηση του πραγματικά ισχύοντος. Το 2008 το Γενικό Λογιστήριο του Kράτους των ΗΠΑ, δημοσιοποίησε ότι 83 από τις 100 μεγαλύτερες επιχειρήσεις των ΗΠΑ είχαν δημιουργήσει θυγατρικές εταιρείες σε φορολογικά καταφύγια. Το 2009  έρευνα του Δικτύου Φορολογικής Δικαιοσύνης της Μεγάλης Βρετανίας (ένας ανεξάρτητος οργανισμός που δημιουργήθηκε από το Βρετανικό Κοινοβούλιο το 2003 ασχολούμενο με την ανάλυση και έρευνα στον τομέα της φορολογίας και των ρυθμιστικών κανόνων της χώρας), διαπίστωσε ότι 99 από τις 100 μεγαλύτερες ευρωπαϊκές εταιρείες χρησιμοποιούσαν θυγατρικές offshore εταιρείες, με μεγαλύτερους χρήστες τις χρηματοπιστωτικές-τραπεζικές εταιρείες.
Δεν υπάρχει κοινά αποδεκτός ορισμός της έννοιας του φορολογικού καταφυγίου, γιατί αυτά τα ‘εξωτικά’ μέρη δεν προσφέρουν μόνο αποφυγή φορολογίας, αλλά και εχεμύθεια, αποφυγή χρηματοπιστωτικών ρυθμίσεων και αγνόηση των ισχυόντων νόμων και ρυθμιστικών κανόνων άλλων επικρατειών. Ένας γενικότερος ορισμός της έννοιας του φορολογικού καταφυγίου, προσδιορίζεται ‘ως ένας τόπος που επιδιώκει να προσελκύσει δραστηριότητες προσφέροντας πολιτικά σταθερές διευκολύνσεις, με σκοπό να βοηθήσει φυσικά/νομικά πρόσωπα να παρακάμψουν νόμους, ρυθμιστικούς κανόνες και κανονισμούς που ισχύουν σε άλλες επικράτειες’. Στην πράξη οι φορολογικοί παράδεισοι, μέσω της λειτουργίας offshore εταιρειών στο έδαφος τους, προσφέρουν διόδους διαφυγής από τις φορολογικές κλπ υποχρεώσεις, τη χρηματοπιστωτική ρύθμιση, το ποινικό/κληρονομικό δίκαιο κλπ  που υπάρχουν στις χώρες προέλευσης και δράσης αυτών των εταιρειών και αυτός βέβαια είναι ο σκοπός ύπαρξης και δραστηριότητάς τους. Το σύστημα δραστηριοποίησης των offshore εταιρειών δεν είναι τελικά μια γραφική εξαίρεση της παγκόσμιας οικονομίας, αλλά ο κανόνας και το επίκεντρο λειτουργίας της.
Έχει διαπιστωθεί ότι αυτά τα μέρη παρέχουν εχεμύθεια, αρνούμενα να συνεργασθούν με άλλες επικράτειες, για την ανταλλαγή οποιωνδήποτε οικονομικών κλπ πληροφοριών. Εξάλλου παγκόσμια υπάρχει και η έννοια της ‘επικράτειας εχεμύθειας’, εναλλακτικά αναφερόμενης και προσδιορίζοντας την έννοια του φορολογικού παραδείσου/καταφυγίου. Αυτές οι χώρες/περιοχές, διαχωρίζουν συστηματικά τις τοπικές οικονομίες τους από τις προσφερόμενες διευκολύνσεις, προκειμένου να προστατευθούν από τα δικά τους offshore ‘κόλπα’. Ένα υπεράκτιο κέντρο είναι ουσιαστικά ζώνη διαφυγής από κάπου αλλού, ενώ οι υπεράκτιες υπηρεσίες προσφέρονται στους μη μόνιμους κατοίκους του, προσελκύοντας χρήμα με κίνητρο την πολύ χαμηλή ή και μηδενική φορολογία, νόμιμα ή παράνομα. Ένα τέτοιο φορολογικό καταφύγιο μπορεί να παρέχει μηδενικό φορολογικό συντελεστή στους μη μόνιμους κατοίκους, αλλά φορολογεί κανονικά τους μόνιμους κατοίκους του. Σε τέτοια μέρη, ο τομέας των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών είναι τεράστιος, συγκρινόμενος με το μέγεθος της εγχώριας οικονομίας, ενώ το ΔΝΤ χρησιμοποίησε αυτό το κριτήριο για να καταγγείλει το 2007 τη Βρετανία ως υπεράκτιο κέντρο. Έτσι, το εγχώριο πολιτικό τους σύστημα καθίσταται δέσμιο και εξαρτώμενο από τα συμφέροντα του τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών και των κάθε λογής εγκληματικών οικονομικών δραστηριοτήτων.
Οι φορολογικοί παράδεισοι δικαιολογούν τη λειτουργία και δράση τους, ισχυριζόμενοι ότι αποτελούν χρήσιμα εργαλεία αποφυγής του προβλήματος της διπλής φορολόγησης και εξομάλυνσης της ροής των επενδύσεων, αποσιωπώντας την ύπαρξη νόμιμων τρόπων αποφυγής της διπλής φορολόγησης και διασφάλισης της κατεύθυνσης των επενδυτικών ροών σε ορθές και απαραίτητες επιλογές, ουσιαστικά διασφαλίζοντας τη διπλή μη φορολόγηση κερδοσκοπικών και εγκληματικών κεφαλαίων. Υπάρχουν  σε ισχύ άνω των 2.500 φορολογικών συνθηκών, σε ένα εκτενές παγκόσμιο συναλλακτικό και επενδυτικό σύστημα. Οι κανόνες, τα υποδείγματα και πρότυπα του κλάδου, καθορίζονται από τον ΟΟΣΑ, που είναι μία λέσχη των πλουσιότερων παγκόσμια χωρών, και τον ΟΗΕ όπου η φωνή των φτωχότερων-αναπτυσσόμενων χωρών μπορεί να αντιπροσωπευθεί. Τελικά ο ΟΟΣΑ υπερισχύει, προσπαθώντας να διασφαλίσει την υπερίσχυση και επικράτηση των δικών του μοντέλων συνθήκης, μεροληπτώντας υπέρ των πλούσιων και σε βάρος των φτωχότερων-αναπτυσσόμενων χωρών.


* Οικονομολόγος (πτυχιούχος οικονομικών επιστημών, 2ετές μεταπτυχιακό διοίκησης επιχειρήσεων στην τραπεζική/χρηματοοικονομική, 2ετές μεταπτυχιακό δίπλωμα ειδίκευσης στα οικονομικά και διοίκηση μονάδων υγείας) – Αναλυτής Πληροφοριακών Συστημάτων (2ετές μεταπτυχιακό δίπλωμα ειδίκευσης στα πληροφοριακά συστήματα), μέλος του Ευρωπαϊκού Δικτύου Ερευνών Κοινωνικής και Οικονομικής Πολιτικής, email : nikokal02@yahoo.gr,   website :   www.kallinikosnikolakopoulos.blοgspot.com     

Κυριακή, 9 Ιουλίου 2017

Μια σύντομη κριτική στον Γιάνη Βαρουφάκη

Μια σύντομη κριτική στον Γιάνη Βαρουφάκη
Του Καλλίνικου Νικολακόπουλου* 9/7/2017

Διάβασα το άρθρο του συναδέλφου Βαρουφάκη που με 'απογοήτευσε', παρότι τον εκτιμώ γενικά. Η όλη τεκμηρίωση ενός παράλληλου συστήματος πληρωμών, εξαντλείται σε μια γενικόλογη τοποθέτηση αντιμετώπισης των νομισματικών εκβιασμών της ευρωζώνης, χωρίς να προσδιορίζει ούτε τον χρόνο διάρκειάς του αλλά ούτε και την έκταση εφαρμογής του. Παρομοιάζει δε την Ελλάδα με την περίπτωση της Καλιφόρνιας, που όμως λειτουργεί ως πολιτεία σε ένα ομοσπονδιακό νομισματικό σύστημα. Δεν απαντάει βέβαια σε πιθανά μελλοντικά σενάρια και τρέφει αυταπάτες σχετικά με το τι είναι πραγματικά η Ο.Ν.Ε., τονίζοντας ότι το όλο σχέδιό του ήταν η παραμονή στην ευρωζώνη. Παραλείπει εντελώς να επισημάνει τους όρους λειτουργίας της, που σε τελική ανάλυση πρόκειται περί ενός στρεβλού νομισματικού τερατουργήματος ταξικής επιβολής του νεοφιλελευθερισμού κυρίως, αλλά και δευτερευόντως εθνικής επιβολής του (της Γερμανίας και των χωρών του 'βορρά'). Εν κατακλείδι, δεν πρόκειται απλά περί ενός υπερεθνικού νομίσματος αλλά περί ενός σκληρού νεοφιλελεύθερου κοινωνικού σχεδίου κλπ. 



* Οικονομολόγος (πτυχιούχος οικονομικών επιστημών, 2ετές μεταπτυχιακό διοίκησης επιχειρήσεων στην τραπεζική/χρηματοοικονομική, 2ετές μεταπτυχιακό δίπλωμα ειδίκευσης στα οικονομικά και διοίκηση μονάδων υγείας) – Αναλυτής Πληροφοριακών Συστημάτων (2ετές μεταπτυχιακό δίπλωμα ειδίκευσης στα πληροφοριακά συστήματα), μέλος του Ευρωπαϊκού Δικτύου Ερευνών Κοινωνικής και Οικονομικής Πολιτικής, email : nikokal02@yahoo.gr,  website : www.kallinikosnikolakopoulos. blοgspot.com     

Παρασκευή, 31 Μαρτίου 2017

Έργα και ημέρες του μνημονιακού εντολοδόχου- Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδας Γιάννη Στουρνάρα, από το όχι και τόσο μακρινό παρελθόν



Έργα και ημέρες του μνημονιακού εντολοδόχου- Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδας Γιάννη Στουρνάρα, από το όχι και τόσο μακρινό παρελθόν
Του Καλλίνικου Κ. Νικολακόπουλου* 31/3/2017
Γεμάτη από λαμπρές επιτυχίες ήταν η θητεία του σημερινού Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, κατά την περίοδο 2000-2004, ως Πρόεδρος της υπό κρατικό έλεγχο τότε Εμπορικής Τράπεζας. Εκτός από τις γνωστές επενδύσεις του,  σε εκτάσεις στη Σιβηρία και τράπεζες χωρίς άδειες σε Αρμενία και Σερβία, είχε διεκπεραιώσει συναλλαγή με την ALPHA BANK  αμφίβολης νομιμότητας. Συγκεκριμένα το 1999 η Εμπορική Τράπεζα μεταβίβασε στην τότε Άλφα  Τράπεζα Πίστεως το 50,01%   της θυγατρικής της Ιονικής Τράπεζας από το 68%  ποσοστό, που συνολικά κατείχε, έναντι  τιμήματος  645 εκατομμυρίων ευρώ και η τότε διοίκηση της Εμπορικής Τράπεζας είχε δηλώσει ότι το υπόλοιπο 18%, αξίας τότε περί τα 230 εκατ. ευρώ, θα το διέθετε αργότερα στην αγορά, ώστε να αποκομίσει μεγαλύτερο όφελος.
Με την απορρόφηση της Ιονικής Τράπεζας από την Άλφα Πίστεως και τη σχετική  ανταλλαγή μετοχών το 2000, η Εμπορική Τράπεζα βρέθηκε να κατέχει το 10% περίπου της νέας    ALPHA BANK. Το μετοχικό αυτό μερίδιο θεωρούνταν μεγάλης αξίας  την περίοδο εκείνη, δεδομένου ότι η οικογένεια  που έλεγχε την ALPHA BANK, εμφανιζόμενη ως ιδιοκτήτρια, κατείχε ποσοστό μικρότερο του  8% του μετοχικού κεφαλαίου της τράπεζας και υπήρχε  ενδιαφέρον  από  μεγάλους χρηματοπιστωτικούς ομίλους να εισέλθουν ως στρατηγικοί επενδυτές στην ALPHA BANK (BNP, Monte Dei Paschei κλπ), αλλά αποτρέπονταν λόγο κωλυσιεργιών της διοίκησής της.
 Ο κύριος Στουρνάρας, ως επικεφαλής της Εμπορικής Τράπεζας τότε,  ενώ επένδυε σε ότι προσφέρονταν, το 2002  αποεπένδυσε από την ALPHA BANK μεταβιβάζοντας,  μέσω τριγωνικής συναλλαγής, χωρίς καμία αναγγελία στο χρηματιστήριο όπως υποχρεούνταν,  το ανωτέρω ποσοστό στη θυγατρική της  ALPHA BANK  Ιονική Συμμετοχών,  η οποία και  είχε ιδρυθεί για αυτόν ακριβώς τον σκοπό. Στη συνέχεια, η Ιονική Συμμετοχών διέθεσε αυτό το ποσοστό μετοχών το 2003 σε ξένα κυρίως  επενδυτικά ταμεία, αποκομίζοντας  κέρδη της τάξης των 315 εκατ. ευρώ. Στην πραγματικότητα το συνολικό όφελος της ALPHA BANK ανήλθε στα 545 εκατ. Ευρώ, καθώς το 1999 είχε αποφύγει να επιβαρυνθεί με το κόστος αγοράς του ποσοστού 18% αξίας 230 εκατ. Ευρώ. 
 Η Εμπορική Τράπεζα, στο τέλος του 2002,  μείωσε το μετοχικό της κεφάλαιο κατά 700 εκατ. ευρώ λόγω ζημιών στον ισολογισμό της από   αρνητικές  αποτιμήσεις  αξιών της. Έτσι ο σημερινός Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, μέσα σε δυο χρόνια από την ανάληψη της διοίκησης της Εμπορικής Τράπεζας, απώλεσε το τίμημα που είχε λάβει η τράπεζα από την πώληση της Ιονικής, που ήταν η αρχαιότερη τράπεζα της Ελλάδας. Για το κατόρθωμά του αυτό, δηλαδή της εξαφάνισης της αρχαιότερης τράπεζας της Ελλάδος μέσα σε μια διετία, έχει αποκτήσει στην τραπεζική αγορά την ονομασία του ‘Κόπερφιλντ  Τραπεζίτη’. Το ερώτημα λοιπόν που αιωρείται, είναι αν το κατόρθωμα του εντολοδόχου των ‘δανειστών’ και πρωτοπαλίκαρου του σημιτικού εκσυγχρονισμού και της εισόδου της Ελλάδας στην ΟΝΕ-Ευρωζώνη, που παρουσιάζεται και φανατικότερός τους με νεοφιλελεύθερες νουθεσίες και ‘συμβουλές’, ήταν  αποτέλεσμα επαγγελματικής του ανεπάρκειας η δόλου και ποτέ έως τώρα δεν έχει διερευνηθεί. Στο σπίτι του ‘κρεμασμένου’ μιλάνε για σχοινί?
* Οικονομολόγος (πτυχιούχος οικονομικών επιστημών, 2ετές μεταπτυχιακό διοίκησης επιχειρήσεων στην τραπεζική/χρηματοοικονομική, 2ετές μεταπτυχιακό δίπλωμα ειδίκευσης στα οικονομικά και διοίκηση μονάδων υγείας) – Αναλυτής Πληροφοριακών Συστημάτων (2ετές μεταπτυχιακό δίπλωμα ειδίκευσης στα πληροφοριακά συστήματα), μέλος του Ευρωπαϊκού Δικτύου Ερευνών Κοινωνικής και Οικονομικής Πολιτικής,     email : nikokal02@yahoo.gr,    website :   www.kallinikosnikolakopoulos.blοgspot.com     

Τρίτη, 21 Μαρτίου 2017

Προκλητή ζήτηση υπηρεσιών υγείας στην Ελλάδα και προτάσεις αντιμετώπισης της – Περικοπές στην πρωτοβάθμια υγεία ή εξοικονόμηση πόρων;

Προκλητή ζήτηση υπηρεσιών υγείας στην Ελλάδα και προτάσεις αντιμετώπισης της – Περικοπές στην πρωτοβάθμια υγεία ή εξοικονόμηση πόρων;
Των Λεωνίδα Αναγνώστου* και Καλλίνικου Νικολακόπουλου**

Στην Ελλάδα, σύμφωνα με στοιχεία, διαπιστώνεται ότι πραγματοποιούνται κατά μέσο όρο περισσότερες εργαστηριακές εξετάσεις και καταναλώνονται περισσότερα φάρμακα από τα κατά μέσο όρο ισχύοντα των άλλων χωρών του ΟΟΣΑ. Σύμφωνα με την έκθεση HEALTH DATA 2010, του ΟΟΣΑ: 

  • α) Η Ελλάδα είναι η τρίτη χώρα παγκόσμια σε αριθμό μαγνητικών τομογράφων, ως ποσοστό του πληθυσμού, μετά τις ΗΠΑ και την Ιαπωνία.
  • β) Η Ελλάδα είναι η πέμπτη χώρα παγκόσμια σε αριθμό αξονικών τομογράφων, ως ποσοστό του πληθυσμού, μετά τις ΗΠΑ, την Ιαπωνία, την Αυστραλία και τη Νότια Κορέα.
  • γ) Η Ελλάδα είναι πρώτη χώρα παγκόσμια στη χρήση των μαγνητικών τομογραφιών με 98,1 ανά 1.000 κατοίκους με μέσο όρο του ΟΟΣΑ 47,7. Στην Ελλάδα πραγματοποιήθηκαν 1.000.000 μαγνητικές τομογραφίες, έναντι 450,000 που έπρεπε να πραγματοποιηθούν.
  • δ) Η Ελλάδα είναι η πρώτη χώρα παγκόσμια στη χρήση αξονικών τομογραφιών με 320,9 αξονικές τομογραφίες ανά 1000 κατοίκους, ακολουθούμενη από τις δεύτερες ΗΠΑ με 227,8, και το τρίτο Βέλγιο 182,6. Χαρακτηριστικά στον «υπανάπτυκτο» Καναδά πραγματοποιούνται 103,5 αξονικές τομογραφίες ανά 1.000 κατοίκους. Περίπου ένας στους τρεις Έλληνες πραγματοποίησε αξονική τομογραφία και ο αριθμός τους ανήλθε σε 3.200.000.

Σύμφωνα με την κλαδική μελέτη της ICAP το 2011, ο συντελεστής συγκέντρωσης κεφαλαίου στην αγορά ιδιωτικής υγείας στον τομέα των διαγνωστικών κέντρων είναι ο ακόλουθος : 3 κέντρα κατέχουν το 38,4 % της αγοράς, 6 κέντρα κατέχουν το 44,5%, 9 το 49,2%, 12 το 53,3% και 15 το 56,6%. Tο σύνολο των 3.500 μικρών εργαστηρίων βιολογικών υλικών και απεικονίσεων, πέραν των πρώτων 15, διατηρεί σήμερα ποσοστό μικρότερο του 30% της αγοράς και η προκύπτουσα διαφορά μάλλον αφορά στις δημόσιες δομές. Από τα παρατεθέντα στοιχεία, προκύπτει η πιθανή ύπαρξη τεχνητής ζήτησης με καταφανή άνιση κατανομή. 

Η πρώτη γραφική παράσταση δείχνει τη σύγκριση των μεταβολών του μέσου όρου ανά έτος της δαπάνης του ΤΕΒΕ των βιοπαθολογικών εργαστηρίων της Αττικής (χαμηλή στήλη) προ και μετά την λήψη του μέτρου ηλεκτρονικής καταχώρησης, από το 2001 έως το 2006, από το ΤΕΒΕ που είναι στατιστικά ασήμαντη σε σχέση με ένα βιοπαθολογικό εργαστήριο μεγάλης μονάδας (υψηλή στήλη) που τα δύο πρώτα έτη εφαρμογής 2003 και 2004 του μέτρου, υποδιπλασίασε την κίνησή του ενώ ακολούθως σχεδόν την πενταπλασίασε. Η διαφορά αυτή εκτιμήθηκε ότι οφείλεται, στη διαπίστωση ότι το ΤΕΒΕ παρέλειψε την παρακολούθηση της εξέλιξης των δαπανών. Το χρονικό διάστημα αφορά στα έτη 2001 - 2006, με έναρξη εφαρμογής της ηλεκρονικής υποβολής το 2003. 


Τα δύο πρώτα έτη 2003 και 2004 της ηλεκτρονικής υποβολής των καταστάσεων στο ΤΕΒΕ υπήρξε μεγάλη πτώση του όγκου και της δαπάνης εξετάσεων στο ελεγχθέν εργαστήριο.


Αυτό συνέπεσε με την μείωση των δαπανών του ΤΕΒΕ για εργαστηριακές εξετάσεις στην Αττική


Ενώ το 2005 και 2006 υπάρχει μεγάλη αύξηση των δαπανών που κατευθύνθηκαν στη συγκεκριμένη μονάδα. Από τα παρατεθέντα στοιχεία, προκύπτουν οι ανεπάρκειες του συστήματος και η αδυναμία λήψης των ενδεδειγμένων μέτρων αντιμετώπισης του φαινομένου με αποτελεσματικό τρόπο, από τα εντεταλμένα όργανα της πολιτείας, λόγω έλλειψης της βούλησης για την πραγματοποίηση τους για να μην θιγούν συγκεκριμένα συμφέροντα. Από την μελέτη των στοιχείων του ΤΕΒΕ εκείνων των ετών, προέκυψε ότι το 25% των συμβεβλημένων ιατρών στην Αττική συνέγραφαν το 50 % των παραπεμπτικών, ενώ το 90% αυτών των παραπεμπτικών κατέληγε σε τρεις μεγάλες εργαστηριακές μονάδες. 

Πρόσφατα και στο παρελθόν, διαπιστώθηκε ότι γιατροί συνταγογραφούσαν σε υπαρκτούς ΑΜΚΑ ανυποψίαστων ασθενών, πλαστογραφώντας τις υπογραφές τους, και μαζί με φαρμακοποιούς εξαργύρωναν στον ΕΟΠΥΥ τις συνταγές αυτές, επιβαρύνοντας το ταμείο πολλές χιλιάδες ευρώ Το γεγονός, είναι διαχρονικό φαινομένο που επαναλαμβάνεται συχνά. Οι πράξεις αυτές βέβαια, που είναι ποινικά κολάσιμες, δείχνουν πλασματική αύξηση της φαρμακευτικής, και όχι μόνο, δαπάνης και με πρόσχημα τη διαπίστωσή τους, το Υπουργείο Υγείας προβαίνει σε οριζόντιες περικοπές των παροχών πλήττοντας τους ασφαλισμένους ασθενείς και τους επαγγελματίες υγείας. 

Το φαινόμενο των πλαστών συνταγών, επεκτείνεται στις εργαστηριακές εξετάσεις και στα προσθετικά υλικά ορθοπεδικά, καρδιολογικά κλπ με την παραγωγή πλαστών παραπεμπτικών και την αναγραφή πλασματικών εξετάσεων και προσθετικών με πανομοιότυπο με τα φάρμακα τρόπο. Ασυνείδητοι γιατροί, πλαστογραφώντας υπογραφές ασθενών με την χρήση του ΑΜΚΑ ερήμην των ασφαλισμένων, εκδίδουν παραπεμπτικά κατά βούληση επιβαρύνοντας τον προϋπολογισμό του ΕΟΠΥΥ, ενώ τα εργαστήρια και οι έμποροι προσθετικών ακολούθως εισπράττουν το αντίτιμο από τον ΕΟΠΥΥ. Στον χορό των πλαστογραφήσεων, φαίνεται να ενέχονται και εργαστήρια που, γνωρίζοντας κωδικούς πρόσβασης κλινικών γιατρών, συνταγογραφούν τα ίδια κατά βούληση δαπανηρές εξετάσεις δι' ίδιον όφελος ερήμην των ασθενών. Αυτά τα φαινόμενα πλαστογράφησης συνταγών και παραπεμπτικών, ήταν δυσχερές να εντοπισθούν, την εποχή της χειρόγραφης συνταγής, ενώ σήμερα, την εποχή της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης, για όποιον έχει την πολιτική βούληση να σταματήσει την παρανομία ο εντοπισμός είναι ευχερής και χωρίς σημαντικό κόστος για τον ΕΟΠΥΥ, εξασφαλίζοντας τεράστιο όφελος για τους ασφαλισμένους και προλαμβάνοντας την πλαστογράφηση πριν αυτή καν τελεσθεί. 

Από τα στοιχεία που κατά καιρούς έχουν έλθει στη δημοσιότητα, εκτιμάται ότι το ύψος των πλαστών και πλασματικών εξετάσεων φαρμάκων και προσθετικών αγγίζει το 30 % περίπου των δαπανών για αυτές που σημαίνει ότι η σύλληψη της παρανομίας θα εξοικονομήσει περί το 1,2-1,5 δις ευρώ για το ασφαλιστικό σύστημα. Τι θα έπρεπε να έχει κάνει ο ΕΟΠΥΥ που δεν έχει κάνει, αν και του έχει ήδη υποδειχθεί από διετίας και πλέον; 

  • 1. Να διανείμει σε πρώτη φάση μια έξυπνη κάρτα στους ασφαλισμένους, η χρήση της οποίας θα είναι ατομική για τον κάθε ασφαλισμένο, με PIN που θα χρησιμεύει να ανοίγει ο γιατρός τον εκάστοτε ιατρικό φάκελο που αναζητεί, προκειμένου να συνταγογραφήσει φάρμακα ή εργαστηριακά ή ιατροτεχνολογικά προϊόντα. Η εισαγωγή του PIN, είναι η ηλεκτρονική απόδειξη της φυσικής παρουσίας του ασθενούς και φυσικά και της συνυπευθυνότητας του σε περίπτωση καταχρηστικής χρήσης. Το κόστος μιας τέτοιας κάρτας, δεν υπερβαίνει τα 10 λεπτά ανά ασφαλισμένο.
  • 2. Στο πρόγραμμα του e-prescription, μετά την καταχώριση του ΑΜΚΑ του ασθενούς, να προστεθεί η εντολή “δώσε PIN” προκειμένου ο γιατρός να εκδώσει συνταγή ή παραπεμπτικό. Το κόστος κτήσης και ενεργοποίησης της συσκευής ανάγνωσης της κάρτας και εισαγωγής PIN βαρύνει τον ιατρό.
  • 3. Φορολογικός μηχανισμός σήμανσης των συνταγών, ώστε να μπορεί να ελεγχθεί τυχόν έκδοση συνταγών και παραπεμπτικών ερήμην του γιατρού η και κατ΄ εξουσιοδότησή του εκτός του ιατρείου του. Το κόστος κτήσης και λειτουργίας του μηχανισμού βαρύνει τον ιατρό. Συνταγές χωρίς την σήμανση δεν είναι έγκυρες, δεν εκτελούνται και δεν αμείβονται. Μελλοντικά, με σοβαρή παρέμβαση στα προγράμματα, οι “έξυπνες” κάρτες μπορεί να χρησιμοποιηθούν για την μεταφορά, αποθήκευση και έλεγχο συνταγών, παραπεμπτικών και άλλων ιατρικών δεδομένων προκειμένου να καταργηθούν τα έντυπα παραπεμπτικά. Φυσικά με την online σύνδεση και την δημιουργία ηλεκτρονικών φακέλων ασθενών και παρόχων, θα ελέγχεται, θα πιστοποιείται και θα αποδίδεται η δαπάνη άμεσα.

Ο ρόλος του φορολογικού μηχανισμού μπορεί να υποκατασταθεί από μια συσκευή POS που μπαίνει πλέον υποχρεωτικά σε όλους τους παρόχους υγείας και που με ειδικό λογισμικό θα αναγνωρίζει και θα διαβάζει τις τραπεζικές κάρτες που θα έχουν συνδεθεί εκτός από τους τραπεζικούς λογαριασμούς και με τον ΑΜΚΑ του ασφαλισμένου. Η χρήση της τραπεζικής κάρτας αντί μιας έξυπνης κάρτας υγείας κάνει απαγορευτικό την γνωστοποίηση του PIN στους γιατρούς που συνταγογραφούν . Αυτονόητο είναι ότι άτομα που αδυνατούν να χρησιμοποιήσουν κάρτα (κατάκοιτοι, ηλικιωμένο, ανήλικοι κλπ) θα συνδέεται το ΑΜΚΑ τους με την κάρτα του ατόμου που έχει την φροντίδα και επιμέλεια του με την συναίνεση της υπηρεσίας ελέγχου του συστήματος υγείας. Με την χρήση του POS θα περικοπεί η πλασματική συνταγογράφηση και η τυχόν φοροδιαφυγή που παρατηρείται. 

Μια τέτοια εξέλιξη πλήρους μηχανογραφικής οργάνωσης, που προηγμένες χώρες της Δύσης έχουν από ετών εφαρμόσει, θα λύσει όλες σχεδόν τις παθογένειες ενός σάπιου και διεφθαρμένου συστήματος. Υπάρχει όμως η πολιτική βούληση για μια τέτοια εξέλιξη, που θα καταδείξει και θα απομονώσει αυτούς που επιβαρύνουν το σύστημα Υγείας;

* Ιατρός Βιοπαθολόγος, Διδάκτωρ Ιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών, τ. Πρόεδρος ΠΟΣΙΠΥ (Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ιδιωτικής Πρωτοβάθμιας Υγείας), email : analab@otenet.gr, website : www.l-analab.gr

** Οικονομολόγος (πτυχιούχος οικονομικών επιστημών, 2ετές μεταπτυχιακό διοίκησης επιχειρήσεων στην τραπεζική/χρηματοοικονομική, 2ετές μεταπτυχιακό δίπλωμα ειδίκευσης στα οικονομικά και διοίκηση μονάδων υγείας) – Αναλυτής Πληροφοριακών Συστημάτων (2ετές μεταπτυχιακό δίπλωμα ειδίκευσης στα πληροφοριακά συστήματα), μέλος του Ευρωπαϊκού Δικτύου Ερευνών Κοινωνικής και Οικονομικής Πολιτικής,   : nikokal02@yahoo.gr,     :   www.kallinikosnikolakopoulos.blοgspot.com    


Δευτέρα, 13 Μαρτίου 2017

Πρωτογενή δημοσιονομικά πλεονάσματα, διαχειρισιμότητα του δημόσιου χρέους και βιωσιμότητα της χώρας

Πρωτογενή δημοσιονομικά πλεονάσματα, διαχειρισιμότητα του δημόσιου χρέους και βιωσιμότητα της χώρας
Του Καλλίνικου Κ. Νικολακόπουλου* 13/3/2017

Τα χρέη, δημόσια ή ιδιωτικά, κυριολεκτώντας δεν μπορούν να χαρακτηρισθούν ως βιώσιμα ή μη, όπως έχει επικρατήσει να αποκαλούνται, αλλά ως διαχειρίσιμα ή μη. Βιώσιμος είναι ένας ζωντανός οργανισμός και στην προκειμένη περίπτωση ο άνθρωπος. Τα ιδιωτικά χρέη οφείλονται από φυσικά ή νομικά πρόσωπα, που αποτελούνται και αυτά από ανθρώπους. Τα δημόσια χρέη, οφείλονται από κυρίαρχες χώρες-κράτη, που αποτελούνται από το σύνολο όσων διαμένουν και δρουν σε αυτές ή έχουν την ιθαγένεια ή την υπηκοότητά τους. Ένα ιδιωτικό χρέος μπορεί να αποπληρωθεί εξολοκλήρου ή να εξυπηρετείται, να αποπληρώνονται δηλαδή τα ετήσια συνήθως τοκοχρεωλύσιά του, ενώ αντίθετα ένα δημόσιο χρέος ποτέ δεν αποπληρώνεται εξολοκλήρου αλλά εξυπηρετείται.  Για να θεωρηθεί ένα δημόσιο χρέος ως διαχειρίσιμο, αναγκαία και ικανή προϋπόθεση είναι να θεωρείται η χώρα βιώσιμη, θεωρούμενη ως το σύνολο των ανθρώπων που την αποτελούν. Ακόμη, προϋπόθεση διαχειρισιμότητας οποιουδήποτε δημόσιου χρέους, είναι η ύπαρξη αυξητικών ρυθμών της οικονομίας γιατί όταν αυτή δεν λειτουργεί, οποιοδήποτε χρέος, ακόμη και αν έχει χαρακτηρισθεί ως διαχειρίσιμο, δεν μπορεί να εξυπηρετηθεί και προξενεί την μη βιωσιμότητα της χώρας και των ανθρώπων της. Αν για την επίτευξη πρωτογενούς δημοσιονομικού πλεονάσματος, που θεωρείται ως το θετικό αποτέλεσμα ενός κρατικού ετήσιου οικονομικού απολογισμού πριν από την αφαίρεση των δαπανών εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους, το τίμημα είναι η μείωση του διαθέσιμου συνολικού εισοδήματος, μετρούμενο ως το συνολικό Α.Ε.Π., και η επακόλουθη υφεσιακή πορεία, ‘το δώρο είναι άδωρο’. Σε περιπτώσεις ύπαρξης βαθειάς και συνεχόμενης οικονομικής ύφεσης, η επίτευξη πρωτογενούς δημοσιονομικού πλεονάσματος, ακόμη και αν αυτό δεν είναι εικονικό ή πλαστό, επιδεινώνει περισσότερο την υφιστάμενη κατάσταση.
Η Ελλάδα ήταν η μόνη χώρα στην ευρωζώνη και την Ε.Ε., που τα έτη 2013-2016 συνδύασε την ύπαρξη πρωτογενούς δημοσιονομικού πλεονάσματος ταυτόχρονα με βαθειά ύφεση. Σε όλες τις χώρες της ευρωζώνης, το δημοσιονομικό αποτέλεσμα των ετών 2013-2016 κυμάνθηκε από λιγότερο ή περισσότερο αρνητικό έως μηδενικό, αλλά σε καμία δεν σημειώθηκε πλεόνασμα. Λόγω της περικοπής των δημόσιων δαπανών σε όλη την Ε.Ε., παρατηρείται επιβράδυνση της οικονομίας με μειούμενα δημοσιονομικά ελλείμματα και οικονομική στασιμότητα με μηδενικούς ρυθμούς ανάπτυξης. Για το 2014 π.χ. υπήρχε δημοσιονομικό έλλειμμα -2,8% του Α.Ε.Π. για το σύνολο της ευρωζώνης, -4,2% στη Γαλλία, 0% στη Γερμανία και για τις υπόλοιπες χώρες του βορρά - σκληρού πυρήνα του ευρώ -3,6% στην Ολλανδία, -1,8% στην Αυστρία και -1,5% στη Φινλανδία. Τα αντίστοιχα ποσοστά για τις χώρες της ευρωπαϊκής περιφέρειας-νότου ήταν -2,5% στην Ιταλία, -7% στην Ισπανία, -4% στην Πορτογαλία και -4,3% στην Ιρλανδία. Η Ελλάδα ενώ το 2009 υπήρξε ‘πρωταθλήτρια’ επιτευχθέντος δημοσιονομικού ελλείμματος, με ποσοστό που προσέγγιζε το -16% του Α.Ε.Π., προσπαθεί να καταρρίψει τώρα το ρεκόρ επίτευξης δημοσιονομικού πλεονάσματος εξακουληθητικά. Αν όμως το υπερβολικό δημοσιονομικό έλλειμμα υποσκάπτει τη φερεγγυότητα του Δημοσίου, το δημοσιονομικό πλεόνασμα αποσταθεροποιεί την οικονομία επιδεινώνοντας την ύφεση και την ανεργία. 
Η παγκόσμια εμπειρία έχει αποδείξει ότι σε μια οικονομία που βρίσκεται σε ύφεση, το δημοσιονομικό πλεόνασμα αφαιρεί ρευστότητα από αυτήν, αποστερώντας της το απαραίτητο ‘οξυγόνο’, ενώ αντίθετα το δημοσιονομικό έλλειμμα προσθέτει ρευστότητα θέτοντας την σε κίνηση. Κατά τη δεκαετία 1990-2000 ο Καναδάς ισοσκέλισε τον κρατικό προϋπολογισμό, αφού προηγήθηκαν επτά συνεχή έτη οικονομικής ανάπτυξης-μεγέθυνσης, ενώ η Σουηδία έπραξε το ίδιο μετά από τέσσερα έτη ανάπτυξης. Η πολιτική της μετατροπής του δημοσιονομικού ελλείμματος σε πλεόνασμα, με την οικονομία σε ύφεση, είναι εγκληματική και κοινωνικά καταστροφική, ενώ απαραίτητη προϋπόθεση για την ισοσκέλιση ενός κρατικού προϋπολογισμού είναι η ύπαρξη αναπτυξιακών ρυθμών. Στην Ελλάδα, οι ληστρικές φορολογικές επιδρομές με σκοπό την αύξηση των εσόδων, δεν επέφεραν τα επιθυμητά αποτελέσματα, καθώς αυτά αντί να αυξάνονται υποχωρούν λόγω της τεράστιας σωρευτικής ύφεσης. Τα δημόσια έσοδα έχουν υποχωρήσει στα 51,42 δις ευρώ το 2015 από 59,2 δις το 2010 και η επίτευξη του πρωτογενούς δημοσιονομικού πλεονάσματος προήλθε από την τεράστια περικοπή των δημοσίων δαπανών που από 74 δις ευρώ το 2009, έχουν προσγειωθεί στα 49,95 δις το 2015. Με αυτό τον τρόπο, η ρευστότητα της οικονομίας μειώνεται διαρκώς, μεγεθύνοντας την ύφεση και την ανεργία. Ο δημόσιος τομέας επιδοτεί τον ιδιωτικό σε περίπτωση ύπαρξης δημοσιονομικού ελλείμματος, ενώ το αντίθετο συμβαίνει στην περίπτωση του δημοσιονομικού πλεονάσματος. Όταν η οικονομία βρίσκεται καθηλωμένη σε αρνητικούς ρυθμούς ανάπτυξης, κανένα δημοσιονομικό έλλειμμα δεν μπορεί να απορροφηθεί ανώδυνα.
Η Γερμανία προτιμά την επιμήκυνση της αποπληρωμής του ελληνικού δημόσιου χρέους κατά πενήντα έτη με ετήσια επιτόκια της τάξης του 2% και κατώτερα, για να επιτευχθεί η ετήσια εξυπηρέτησή του να μην υπερβαίνει τα 4 δις ευρώ, με την προϋπόθεση της πραγματοποίησης πρωτογενών δημοσιονομικών πλεονασμάτων 3,5% του Α.Ε.Π. για σειρά ετών και της μη δημιουργίας ανάγκης για πρόσθετο δανεισμό. Τα 4 δις ετησίως αντιπροσωπεύουν περίπου 2,27% του τρέχοντος ελληνικού Α.Ε.Π., που έχει μειωθεί συνολικά περισσότερο από 25% από το 2008. Το ερώτημα όμως είναι, αν μπορεί μία χώρα να θεωρηθεί βιώσιμη, με ένα Α.Ε.Π. που συρρικνώνεται συνεχώς και αν το δημόσιο χρέος είναι διαχειρίσιμο, με την οικονομία να βρίσκεται σε διαρκή ύφεση. Η παγκόσμια μεταπολεμική εμπειρία, έχει αποδείξει ότι τα δημόσια χρέη έχουν εξυπηρετηθεί και μειωθεί, όταν το Α.Ε.Π. μιας χώρας αυξάνεται με ποσοστιαίο ρυθμό ταχύτερο από το ποσοστό του Α.Ε.Π. που διατίθεται για την εξυπηρέτησή του. Για τη διαχειρισιμότητα του δημόσιου χρέους, απαραίτητη προϋπόθεση είναι η βιωσιμότητα της χώρας και η αύξηση του Α.Ε.Π. της μέσω ανάπτυξης. Αν η εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους προκαλεί την εξόντωση της χώρας και της οικονομίας, οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στη στάση πληρωμών του δημόσιου χρέους και στη συνολική αφερεγγυότητα και των δύο.
Όταν ακόμη και το Δ.Ν.Τ. έχει διακηρύξει, ότι για να καταστεί το δημόσιο χρέος διαχειρίσιμο, πρέπει να απομειωθεί-‘κουρευθεί’ ώστε να κατέλθει κάτω του 100% του τρέχοντος ελληνικού Α.Ε.Π., η Γερμανία ορίζει το όριο σε 110% του Α.Ε.Π. το 2022 απορρίπτοντας κατηγορηματικά την περίπτωση ‘κουρέματος’, με το ‘επιχείρημα’ πρόκλησης αναστάτωσης σε αγορές, επενδυτές και πιστωτές και εκτίναξης των επιτοκίων των κρατικών τίτλων, αν και η πραγματοποίηση του PSI τον Φεβρουάριο του 2012 δεν επέφερε καμία τέτοια συνέπεια. Το ελληνικό δημόσιο χρέος κατέχεται πλέον, στην συντριπτική του πλειοψηφία, από κεντρικές τράπεζες χωρών και όχι από ιδιώτες (μετά την εφαρμογή των εγκληματικών μνημονίων που διέσωσαν από τις απώλειες ενός πιθανότατου ‘κουρέματος’ τα ιδιωτικά διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και αμοιβαία κεφάλαια) και μια τέτοια αντίδραση θεωρείται άκρως απίθανη, όταν ακόμη και η εφαρμογή του PSI  δεν προκάλεσε τις αντιδράσεις των ‘αγορών’ και του ιδιωτικού τομέα. Ακόμη και κορυφαίοι παράγοντες των ‘αγορών’ και των διεθνών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, συνιστούν το ‘κούρεμα’ του ελληνικού δημόσιου χρέους ως προϋπόθεση εξυγίανσης και βιωσιμότητας της οικονομίας και διαχειρισιμότητάς του. Η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ, εξακολουθώντας την ίδια πολιτική με τις προηγούμενες μνημονιακές κυβερνήσεις παρά τις αντίθετες προεκλογικές δεσμεύσεις, λειτουργεί ως πειθήνιο όργανο των γερμανικών επιδιώξεων, όντας δέσμια των επιλογής υποταγής και εξυπηρέτησης των νεοφιλελεύθερων ευρωπαϊκών ελίτ.
Ποτέ στην παγκόσμια οικονομική ιστορία, η αποσάθρωση μιας οικονομίας δεν είχε ως αποτέλεσμα την προσαρμογή και ανάκτηση της ανταγωνιστικότητας, που επιχειρείται με πολιτικές εσωτερικής υποτίμησης σε ζώνη κοινού νομίσματος. Το βιοτικό επίπεδο των εργαζόμενων, θεωρούμενο ως εργασιακό κόστος, δεν αποτελεί μεταβλητή που μειούμενη πρέπει να συντελέσει στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας, αλλά προσθέτει οικονομική ισχύ τονώνοντας την ενεργή ζήτηση. Η ανταγωνιστικότητα δεν βελτιστοποιείται με συμπίεση του εργασιακού κόστους, προκαλώντας συρρίκνωση της εσωτερικής αγοράς, αλλά η παραγωγικότητα της εργασίας βελτιώνεται μόνο με επενδύσεις που στοχεύουν να την καταστήσουν αποτελεσματικότερη μέσω εισαγωγής τεχνολογικών καινοτομιών. Η ονομαστική πτώση τιμών των εγχώρια παραγόμενων προϊόντων, δεν συναρτάται με την παραγωγικότητα και ανταγωνιστικότητα. Η πραγματική βελτίωση και των δύο, δεν αποτελεί θέμα τιμών ή νομίσματος, αλλά προκαλείται από μεταβολές των συναρτήσεων παραγωγής και των σχέσεων κεφαλαίου-εργασίας μέσω επιτάχυνσης των επενδύσεων και όχι μείωσής τους, όπως συμβαίνει σήμερα, με ανατροφοδότηση των συνθηκών βαθειάς ύφεσης. Με την επικράτηση τέτοιων συνθηκών, οι απαραίτητες επενδύσεις απωθούνται αντί να επιζητούνται και η επικράτηση της λιτότητας δεν ενισχύει, αλλά αποδυναμώνει την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας.  
Η με κάθε θυσία επιδίωξη πραγματοποίησης πρωτογενών δημοσιονομικών πλεονασμάτων στην ελληνική οικονομία, διαιωνίζει τον φαύλο κύκλο της ύφεσης ανατροφοδοτώντας τον και επιτείνοντας την περιδίνηση. Η διατήρηση δημοσιονομικών πλεονασμάτων στραγγαλίζει την οικονομία, γιατί η απόσπαση από το κράτος της απομένουσας ρευστότητας εμβαθύνει την ύφεση και συρρικνώνει την οικονομική δραστηριότητα, αποστερώντας το κρίσιμο εργαλείο που είναι απαραίτητο για τη δημιουργία νέου πλούτου. Με την επιδιωκόμενη, από τη Γερμανία, επιμήκυνση της περιόδου αποπληρωμής του ελληνικού δημόσιου χρέους, αυτό δεν μειώνεται ως ποσοστό του Α.Ε.Π. αλλά συρρικνώνεται η ρευστότητα, μέσω της επιβαλλόμενης λιτότητας, που είναι απαραίτητη για την κίνηση και μεγέθυνσή της οικονομίας. Η επακόλουθη προκαλούμενη ύφεση και ανεργία, που διαρκώς μειώνει το Α.Ε.Π., έχει ως άμεση συνέπεια τη δραματική μείωση της ικανότητας εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους οποιουδήποτε μεγέθους, ακόμη και στην περίπτωση δραστικής απομείωσής του, αν και το απόλυτο μέγεθός του, ως ποσοστό του τρέχοντος Α.Ε.Π., έτσι γιγαντώνεται. Με την ακολουθούμενη γερμανική πολιτική της συνεχούς χορήγησης δανείων για την αποπληρωμή δημόσιου χρέους, με αντάλλαγμα την επιβολή θανατηφόρας λιτότητας στα εισοδήματα και τις δαπάνες, δημόσια και ιδιωτικά, κανένα χρέος, ανεξαρτήτως μεγέθους, δεν μπορεί να καταστεί διαχειρίσιμο. Αντίθετα, το απόλυτο μέγεθος του χρέους βαίνει συνεχώς αυξανόμενο, ακόμη και στην περίπτωση χρονικής επιμήκυνσης της αποπληρωμής του, και ταυτόχρονα το εθνικό εισόδημα συρρικνώνεται στο διηνεκές. Εφόσον δεν ανατρέπεται αυτή η πολιτική, η επακόλουθη ανασφάλεια θα επεκτείνεται χρονικά, στραγγαλίζοντας τη βιωσιμότητα της χώρας και της οικονομίας και διαιωνίζοντας την αναποτελεσματικότητα της εσφαλμένης και χωρίς διορθώσεις εφαρμογή της.  
Οι επανειλημμένες ευρωπαϊκές διασώσεις της τελευταίας επταετίας, επιδεινώνουν διαρκώς την κατάσταση έχοντας προκαλέσει την ελεύθερη πτώση της ελληνικής οικονομίας, που υποτίθεται ότι ‘διασώζουν’. Εξαιτίας αυτών, η ύφεση και η ανεργία συνεχώς μεγεθύνονται παρατεινόμενες, ενώ το δημόσιο χρέος (είτε ως απόλυτο μέγεθος είτε ως ποσοστό ενός φθίνοντος Α.Ε.Π.) έχει εκτιναχθεί σε δυσθεώρητα ύψη. Η τιμωρητική γερμανική λογική, που έχει καταστήσει την Ελλάδα παγκόσμιο ‘πειραματόζωο’ και παράδειγμα προς αποφυγή για τις υπόλοιπες χώρες της ευρωπαϊκής περιφέρειας, στην περίπτωση επιδίωξης παρόμοιου τύπου ‘δισασώσεων’, έχει αποτύχει πλήρως. Η βύθιση της χώρας σε πρωτοφανή για καιρό ειρήνης ύφεση, σε μέγεθος και διάρκεια, που έχει υπερβεί και τα δεδομένα των Η.Π.Α. της κρίσης του 1929-30, δεν μπορεί να προσελκύσει ούτε επενδύσεις ούτε να βελτιώσει την ανταγωνιστικότητά της και, αντίθετα με τα επιδιωκόμενα, έχει εξαναγκάσει τις ομοιοπαθείς ευρωπαϊκές χώρες σε αναμονή που έχει λάβει τα χαρακτηριστικά συνωστισμού. Με την επιβληθείσα πολιτική της ευρωζώνης, γερμανικής έμπνευσης, έχει επέλθει η οικονομική και κοινωνική καταστροφή της Ελλάδας επιτείνοντας την αποσταθεροποιητική δυναμική στον ευρωπαϊκό χώρο, αφού κανένας διακηρυγμένος υποθετικός στόχος δεν έχει επιτευχθεί.   
Σύμφωνα με τα νεοφιλελεύθερα ‘ιδεολογήματα’ των εγχώριων αλλά και διεθνών απολογητών του συστήματος, η ελληνική κατάρρευση είναι αναγκαία για την αποδόμηση και απομυθοποίηση της προηγούμενης πλασματικής ευημερίας που βασίσθηκε στη συσσώρευση χρέους, συγκαλύπτοντας τις ενυπάρχουσες παθογένειές της.  Η κρίση χρέους όμως δεν είναι ελληνική ιδιαιτερότητα, αλλά αφορά στο σύνολο των ευρωπαϊκών και περισσότερο αναπτυγμένων παγκόσμια οικονομιών, απειλώντας σοβαρότατα την ευρωπαϊκή και παγκόσμια σταθερότητα. Τα στοιχεία του 2012 του Δ.Ν.Τ., υποδεικνύουν  ότι το παγκόσμιο δημόσιο χρέος στο τέλος του τρέχοντος έτους θα έχει ανέλθει στο 60%  ως ποσοστό του παγκόσμιου Α.Ε.Π., ενώ στις αναδυόμενες χώρες της περιφέρειας παγκόσμια το χρέος ανέρχεται στο 20% του Α.Ε.Π., 100% στις αναπτυγμένες και στις περισσότερο αναπτυγμένες χώρες του G7 στο 120%. Τελικά η κρίση χρέους είναι πρόβλημα των αναπτυγμένων χωρών και όχι των υπανάπτυκτων, δηλαδή των χωρών του παγκόσμιου καπιταλιστικού κέντρου που έχουν εφαρμόσει, εδώ και πολλά έτη, τις νεοφιλελεύθερες απορρυθμίσεις που έχουν περιορίσει στο ελάχιστο τους θεσμούς του ‘υπερτροφικού’, ‘παρασιτικού’ και ‘σπάταλου’ κράτους!!! Η.Π.Α., Βρετανία, Ιρλανδία και Ισλανδία είναι οι χώρες πρωταθλήτριες στην υπερχρέωση, που ήρθε ως φυσική συνέπεια των νεοφιλελεύθερων ‘απελευθερώσεων’ και των επιτευχθέντων υψηλών ρυθμών της προηγηθείσας δεκαετίας, λόγω της επέκτασης εισοδήματος και κατανάλωσης που προκάλεσαν τα ελλείμματα και το χρέος. Στην Ιαπωνία το δημόσιο χρέος, αν και υπερβαίνει το 230% του Α.Ε.Π., θεωρείται διαχειρίσιμο, γιατί όσοι δανείζουν το κράτος και τον κρατικό προϋπολογισμό επιθυμούν να συνεχίσουν να το πρτάττουν, θεωρώντας χρηματοπιστωτικά φερέγγυο το ιαπωνικό δημόσιο παρά το τεράστιο μέγεθος του χρέους. Η Ιαπωνική Κεντρική Τράπεζα, εγγυάται το 100% του δημόσιου χρέους και δανειοδοτεί το κράτος με τα απαιτούμενα ποσά, έναντι ισόποσης αξίας εκδοθέντων ομολόγων. Στην Ε.Ε., λόγω της νεοφιλελεύθερης δόμησης-αρχιτεκτονικής της, τα προβλήματα του δημόσιου χρέους των κρατών-μελών ‘επιλύονται’ άμεσα από τις απελευθερωμένες ‘αγορές’, χωρίς την μεσολάβηση και προστατευτική παρέμβαση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.   
Στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων, η υπερχρέωση του ιδιωτικού τομέα, κυρίως του χρηματοπιστωτικού, επέφερε τη διάσωσή του από τον δημόσιο τομέα με μετατροπή των ιδιωτικών χρεών σε δημόσια (χαρακτηριστική πρόσφατη περίπτωση είναι η  Ιρλανδία). Η υπερχρέωση του χρηματοπιστωτικού τομέα, οφείλεται στην εφευρετικότητα δημιουργίας ατέλειωτων σύνθετων χρηματοοικονομικών προϊόντων και ‘καινοτομιών’ της χρηματοοικονομικής ‘μηχανικής’, με πυραμίδες και ‘φούσκες’ που μια-μια σκάνε. Η κρίση χρέους σε καμία χώρα δεν είναι αποτέλεσμα ύπαρξης παραδοσιακών παθογενειών και ιδιαιτεροτήτων, αλλά δημιουργήθηκε κυρίως μετά το 2000 ως συνέπεια των νεοφιλελεύθερων απορυθμίσεων και ‘απελευθερώσεων’ που υπερδιόγκωσαν τις χρηματοπιστωτικές ‘φούσκες’ και την απίστευτη κερδοσκοπία επί πρώτων υλών, αγροτικών προϊόντων, ορυκτών κλπ, συχνότατα σε βάρος και των ίδιων των υπερχρεωμένων. Αν και στη χώρα μας εμφανίζεται ως καθοριστικό το πρόβλημα του δημόσιου χρέους, αυτό δεν αφορά στην ουσία του προβλήματος αλλά στην μορφή που εξέλαβε μη αποτελώντας την εξαίρεση στον παγκόσμιο κανόνα. Στην Ελλάδα λόγω της προϋπάρχουσας διαπλοκής, οι τράπεζες ‘διασώθηκαν’ ‘προληπτικά’ πριν από την εμφάνισης της σημερινής κρίσης, επιβεβαιώνοντας το παγκόσμιο φαινόμενο της διάσωσης τραπεζών και ιδιωτικών τομέων από τα κράτη. 
Η τωρινή ελληνική κρίση δεν μπορεί να ‘χρεωθεί’ στους εργαζόμενους, τους άνεργους, αλλά ούτε και τους κοινωνικά αποκλεισμένους (των οποίων η αναλογία έχει υπερδιογκωθεί δραματικά προξενώντας ανθρωπιστική κρίση), γιατί δεν τα ‘φάγανε όλοι μαζί’. Η τωρινή κρίση, και στην Ελλάδα, είναι φυσική συνέπεια της παγκόσμιας ‘επιτάχυνσης’ και όχι καθυστέρησης. Προϋπόθεση της υπέρβασής της, δεν είναι η επέκταση της ύφεσης, που αδρανοποιεί την οικονομία απωθώντας τις επενδύσεις και μειώνοντας δραματικά την απασχόληση, αλλά η πραγματοποίηση άμεσων κρατικών επενδύσεων παραγωγικής ανασυγκρότησης και επέκτασης, που θα επιφέρουν την ανάκαμψη και θα καταστήσουν και πάλι βιώσιμη τη χώρα και τον λαό. Με κατεδαφισμένη σε ερείπια την οικονομία, καμία χώρα δεν θεωρείται βιώσιμη και κανένα χρέος δεν είναι διαχειρίσιμο.    


* Οικονομολόγος (πτυχιούχος οικονομικών επιστημών, 2ετές μεταπτυχιακό διοίκησης επιχειρήσεων στην τραπεζική/χρηματοοικονομική, 2ετές μεταπτυχιακό δίπλωμα ειδίκευσης στα οικονομικά και διοίκηση μονάδων υγείας) – Αναλυτής Πληροφοριακών Συστημάτων (2ετές μεταπτυχιακό δίπλωμα ειδίκευσης στα πληροφοριακά συστήματα), μέλος του Ευρωπαϊκού Δικτύου Ερευνών Κοινωνικής και Οικονομικής Πολιτικής,     email : nikokal02@yahoo.gr,    website :   www.kallinikosnikolakopoulos.blοgspot.com    


Κυριακή, 19 Φεβρουαρίου 2017

Δημοσιονομική κρίση χρέους, τραπεζικό σύστημα και πολιτικο-οικονομικές ελίτ

Δημοσιονομική κρίση χρέους, τραπεζικό σύστημα και πολιτικο-οικονομικές ελίτ
του Καλλίνικου Κ. Νικολακόπουλου* 19/2/2017

Το 2010 η ελληνική πολιτικοοικονομική ελίτ, για δικούς της προφανείς λόγους, με το πρόσχημα του υψηλού επιτοκίου σε μια δημοπρασία 10ετών ομολόγων και της μη βιωσιμότητας του ελληνικού δημόσιου χρέους, αποφάσισε να αυτo-αποκλείσει τη χώρα από τις αγορές και να τη θέσει υπό το καθεστώς των μνημονίων. Ο λόγος του χρέους ως προς το ΑΕΠ κυμαίνονταν τότε περίπου στο 120%, ενώ αν διερευνήσει κανείς τις τότε επικρατούσες καμπύλες επιτοκίων στις διάρκειες 1 έως 10 έτη, αποκαλύπτεται ότι Ελληνικό κράτος θα μπορούσε για μέση διάρκεια 5 ετών, λαμβάνοντας υπόψη το αντίστοιχο επίπεδο του πληθωρισμού, να καλύψει τις δανειακές του ανάγκες με πολύ χαμηλό πραγματικό επιτόκιο. Μετά την παρέλευση αρκετού χρονικού διαστήματος, χώρες όπως η Ιταλία και η Ισπανία, με χαμηλότερα επίπεδα πληθωρισμού, άντλησαν κεφάλαια για δεκαετή διάρκεια, με πολύ υψηλότερα επιτόκια από αυτά που ίσχυαν αν δανειζόταν τότε η Ελλάδα και δεν προσέφευγε στον θανατηφόρο εναγκαλισμό της ‘τρόϊκας’.  
Με το καθεστώς των μνημονίων και των αντιστοίχων θηριωδών προγραμμάτων δημοσιονομικής προσαρμογής και ‘διάσωσης’, την ουσιαστική διακυβέρνηση της χώρας ανέλαβε η διακατεχόμενη από νεοφιλελεύθερες ιδεοληψίες υπερεθνική εκτελεστική ‘τρόικα’. Αποτέλεσμα των νεοφιλελεύθερων προγραμμάτων προσαρμογής που επιβλήθηκαν στην Ελλάδα επί 7 έτη, είναι η κοινωνική και οικονομική κατάρρευση και η διάσωση μόνο της ολιγαρχικής πολιτικοοικονομικής ελίτ και των διοικητικών πυραμίδων του τραπεζικού συστήματος.
Ειδικότερα όσον αφορά στο χρέος, η εφαρμοσθείσα προσαρμογή εκτόξευσε το λόγο χρέους προς ΑΕΠ από το ‘μη βιώσιμο’ 120% στο 180% περίπου, αναγκάζοντας το ‘δημιουργικό’ Eurogrοup να εφεύρει νέο κανόνα, θεωρώντας πλέον ως βιώσιμο ένα κρατικό χρέος όταν οι συνολικές ετήσιες δανειακές ανάγκες της γενικής κυβέρνησης κυμαίνονται στο 20% του ΑΕΠ. Επίσης, οι πολιτικές της ‘τρόϊκας’ στιγμάτισαν την φήμη των εκπροσωπούμενων ‘θεσμών’ τόσο στο εσωτερικό της χώρας όσο και παγκόσμια, ενώ ανακύπτουν ερωτήματα για την αντικειμενική πληροφόρηση των ηγεσιών των συμμετεχόντων ‘θεσμών’.
Οι ακολουθηθείσες πρακτικές έχουν επικριθεί από την πλειοψηφία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, αλλά  πρόσφατα  και από το ερευνητικό τμήμα του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου μέσω άρθρου μελών του, υπό τον τίτλο ‘Neoliberealism: oversold?’. Το συγκεκριμένο άρθρο καλεί τα μέλη της τρόϊκας να μην λειτουργούν σύμφωνα με τις πεποιθήσεις τους, αλλά με το τι πραγματικά χρειάζεται μια χώρα και όχι εφαρμόζοντας ιδεοληπτικές πολιτικές ακραίου νεοφιλελευθερισμού. Στους κορυφαίους παγκόσμια θιασώτες της λογικής, ότι μέσω της ακραίας λιτότητας τελικά θα ανακάμψει μια οικονομία, κατατάσσει και τον πρώην πρόεδρο της ΕΚΤ Jean-Claude Trichet.
Για την ανάκαμψη της Ελλάδας, δεν είναι αναγκαίο να πηγαίνουν τα παιδιά νηστικά στα σχολεία αλλά η εξαρχής οικοδόμησή της καθώς, εξαιτίας των ιστορικών συγκυριών, μεταπολεμικά τη διοίκηση και την οικονομική λειτουργία  διαμόρφωσαν οι νικητές του εμφύλιου πολέμου κατοχικοί δοσίλογοι, μαυραγορίτες κλπ. Στον χλευασμό επομένως του Γερμανού υπουργού οικονομικών, ότι είναι παραλογισμός η αύξηση του ΦΠΑ στην Ελλάδα αλλά δεν υπήρχε εναλλακτική διότι η φορολογική διοίκηση είναι ανίκανη, επισημαίνουμε ότι ουσιαστικά ήδη διοικεί τη χώρα 7 έτη και μπορούσε να θέσει επομένως εξαρχής ως ‘προαπαιτούμενο’ (‘prior action’) την πρόσληψη από το Ελληνικό κράτος 100 στελεχών πχ από το IRS των ΗΠΑ, που θα επέλεγαν 2-3 χιλιάδες καταρτισμένους και άφθαρτους νέους Έλληνες οικονομικούς επιστήμονες, με σκοπό την αποτελεσματική λειτουργία της φορολογικής διοίκησης. Κάτι τέτοιο όμως θα υποχρέωνε πολλές από τις επιχειρήσεις της χώρας του που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα, αλλά και φίλους του τοπικούς ολιγάρχες, να εκπληρώσουν στο ακέραιο τις φορολογικές τους υποχρεώσεις.
Ο σημερινός διευθύνων σύμβουλος του ΤΧΣ (Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας) Άρης Ξενόφος στις αρχές του 2009, όντας πρόεδρος της Ένωσης Θεσμικών Επενδυτών Ελλάδος, θέλοντας να τονίσει τις προοπτικές του κλάδου, είχε επισημάνει ότι το ελληνικό wealth management (διαχείριση πλούτου και περιουσίας) θα έπρεπε να εστιάσει τις προσπάθειές του στον επαναπατρισμό των ελληνικών κεφαλαίων του εξωτερικού, που τα εκτιμούσε στο επίπεδο των 600 δις €. Επίσης, το 2011 το περιοδικό Spiegel εκτιμούσε ότι οι καταθέσεις των Ελλήνων μόνο στην Ελβετία, ανέρχονταν στο ποσό των 600 δις ευρώ. Συνεπώς, γιατί ο πανίσχυρος Γερμανός ΥΠ.ΟΙΚ δεν έχει στήσει ακόμα μια διαδικασία fast track ώστε να πληρώσουν φόρο και αυτά τα κλεπτοκρατικά κεφάλαια και να μη βασίζεται για την επανάκτηση των ‘δανεικών’ του στη φτωχοποίηση της ελληνικής κοινωνίας. Μάλιστα, για να μην ‘αγγιχθούν’ αυτά τα κεφάλαια, η Ελληνική κλεπτοκρατία  έχει ποινικοποιήσει  τη φράση ‘λεφτά υπάρχουν’, που παραπλανητικά χρησιμοποιούσε προεκλογικά ο πρώην πρωθυπουργός Γ.Α. Παπανδρέου.
Πρόσφατα, μια έρευνα του ESCEM school of management του Βερολίνου αποδομεί την προπαγάνδα της εγχώριας ολιγαρχικής πολιτικοοικονομικής ελίτ, ότι δηλαδή με τα μνημόνια διασώθηκαν οι μισθοί και οι συντάξεις, καθώς από την έρευνα αυτή αποκαλύπτεται ότι από το σύνολο των θηριωδών προγραμμάτων ‘διάσωσης’ προς την Ελλάδα, μόνο ένα ποσό μικρότερο των 10 δις ευρώ κατέληξε στον Ελληνικό κρατικό προϋπολογισμό. Το υπόλοιπο χρησιμοποιήθηκε για την πληρωμή τοκοχρεολυσίων ιδιωτών πιστωτών και για την ανακεφαλαιοποίηση ιδιωτικών τραπεζών, ενώ επισημαίνεται η μετατροπή του ελληνικού χρέους από ιδιωτικό σε ‘επίσημο’ προς υπερεθνικούς οργανισμούς και κράτη.
Αποτέλεσμα αυτής της εξέλιξης, ήταν αφενός η αλλαγή του νομικού καθεστώτος του χρέους και αφετέρου η δημιουργία προστριβών και ανταγωνισμών μεταξύ των ευρωπαϊκών λαών. Ένα άλλο μέγεθος το οποίο δεν έχει ακόμη ερευνηθεί από κανένα διεθνή οργανισμό, αλλά μόνο από την επιτροπή αλήθειας για το χρέος του Ελληνικού Κοινοβουλίου, που η επίσημη λειτουργία της καταργήθηκε πραξικοπηματικά, είναι το τότε εξωτερικό χρέος του ελληνικού τραπεζικού συστήματος. Από τα διαθέσιμα στατιστικά στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, προκύπτει ότι το 2009 το ελληνικό τραπεζικό σύστημα είχε συνολικό εξωτερικό δανεισμό της τάξης των 163 δις ευρώ, από τα οποία 120 δις ευρώ βραχυπρόθεσμης διάρκειας που έπρεπε να εξοφληθούν εντός του 2010 πλέον των τόκων. Ακόμη,  αποκαλύπτεται ότι οι υποχρεώσεις εξυπηρέτησης του χρέους της Γενικής Κυβέρνησης για το 2010 ήταν μικρότερες των 10 δις ευρώ πλέον των τόκων, συν το δημόσιο έλλειμμα του 2009.
Με δεδομένο ότι η κρίση μέχρι τότε ήταν χρηματοπιστωτική, όλοι κατάφευγαν για ασφάλεια σε τοποθετήσεις κρατικού χρέους. Όσοι αισθάνονται ανασφάλεια με τις τράπεζες ας αγοράσουν ομόλογα του Ρουμανικού Δημοσίου είχε δηλώσει ο Διοικητής της εκεί Κεντρικής Τράπεζας , όταν τον πίεζαν να παράσχει εγγυήσεις για τις καταθέσεις του ρουμανικού τραπεζικού συστήματος, κατά τα πρότυπα του Έλληνα Υπουργού οικονομικών στο τέλος του 2008. Παγκοσμίως οι τράπεζες τότε είχαν δυσχέρεια στην κάλυψη των χρηματοδοτικών κενών τους και όπως φαίνεται από το ‘audit report’ του ‘Government Accountability Office’ των ΗΠΑ το 2011, που διενεργήθηκε κατόπιν παρέμβασης του γερουσιαστή Bernie Sanders, η FED το 2009 είχε δανείσει στις Γερμανικές τράπεζες ιλιγγιώδη ποσά, γεγονός που διάφοροι αναλυτές σχολίαζαν τότε ως τη μεγάλη διάσωση της Γερμανίας από τη FED. Ποια θα ήταν άραγε η κατάσταση της Γερμανικής οικονομίας σήμερα, αν οι ΗΠΑ της είχαν επιβάλει ένα μνημόνιο αντίστοιχο του ελληνικού;
Η άπληστη ελληνική τραπεζοκρατία είχε εγκλωβισθεί, γιατί κάλυπτε τα χρηματοδοτικά κενά της με βραχυπρόθεσμο δανεισμό, λόγω χαμηλότερου κόστους, με στόχο την επίτευξη μεγαλύτερων κερδών. Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 2000, χρησιμοποιώντας αλόγιστα τις αποταμιεύσεις των Ελλήνων καταθετών, είχε πλημμυρίσει με ‘θαλασσοδάνεια’ πολιτικά κόμματα, πολιτικούς και όλη την οικονομική ελίτ, εξασφαλίζοντας παράλληλα τη σιγή των μέσων μαζικής ενημέρωσης μέσω της διαφημιστικής δαπάνης που απλόχερα μοίραζε στα διάφορα έντυπα. Για να επιτύχει τη σωτηρία της, χρησιμοποίησε την τότε κυβέρνηση στην ‘κατασκευή’ και δημιουργία δημοσιονομικού προβλήματος και να ζητήσει στη συνέχεια τη βοήθεια διεθνών οργανισμών, καθώς ήταν έμπειρη στη χρήση μηχανορραφιών. Πρόθυμα και κοντόφθαλμα, η τότε κυβέρνηση, με το επιχείρημα του «πιστολιού στο τραπέζι» και τις ευλογίες σύσσωμης της κλεπτοκρατίας, έθεσε τη χώρα υπό κατοχή προστρέχοντας στην ‘αρωγή’ των ‘θεσμών’.
Με την έγκριση του πρώτου προγράμματος η ΕΚΤ ενεργοποίησε τον μηχανισμό του ELA, μέσω του οποίου η άπληστη Ελληνική τραπεζοκρατία έλαβε ρευστότητα και εξόφλησε τις διατραπεζικές της υποχρεώσεις κυρίως προς τις γαλλογερμανικές τράπεζες και διασώθηκε, ενώ με τα ποσά των προγραμμάτων ‘διάσωσης’, όπως επισημαίνει και το ESCEM Βερολίνου, εξοφλήθηκαν οι απαιτήσεις των ιδιωτών πιστωτών του Ελληνικού Δημοσίου. Η προκληθείσα αναταραχή λόγω της ‘ελληνική κρίσης’  το καλοκαίρι του 2010, οδήγησε την ΕΚΤ στην έγκριση ειδικού προγράμματος αγοράς των ομολόγων του Ελληνικού Δημοσίου, που είχαν στη κατοχή τους πάλι κυρίως γαλλογερμανικές τράπεζες, μετατρέποντας έτσι την ΕΚΤ σε ‘επίσημο’ πιστωτή του Ελληνικού Κράτους.
Η ‘ελληνική κρίση’ εξαπλώθηκε σε χώρες της Ευρωζώνης με παρόμοια οικονομική δομή, κυρίως του Ευρωπαϊκού νότου, με συνέπεια η Γερμανία που ήλεγχε τα Ευρωπαϊκά κέντρα εξουσίας να αναδειχθεί ως ο κυρίαρχος πόλος και πραγματοποιήθηκε φυγή κεφαλαιακών ροών προς αυτήν της τάξης των 600 δις €, διασώζοντας την από ενδεχόμενη χρεοκοπία. Το 2009 αναλυτές εκτιμούσαν ότι από τα 2,5 τρις $ τοξικών ομολόγων που είχε εξαγάγει προς την Ευρώπη ο Αμερικανικός χρηματοπιστωτικός τομέας, τα 1,7 τρις $ κατεχόταν από γερμανικές τράπεζες. Για τις παρασχεθείσες υπηρεσίες του ο τότε πρωθυπουργός, τιμήθηκε το 2011 τόσο από τη Γερμανική Δημοκρατία με το ανώτερο παράσημό της όσο και από τη Deutsche Bank.
Να επισημάνουμε ότι παρά τις κραυγές του νεοφιλελεύθερου εσωτερικού μετώπου, που έχει ως προμετωπίδα την ΤΙΝΑ- ‘there is no alternative’, καταγγέλλοντας ως λαϊκιστές όσους προβάλλουμε την ύπαρξη των εναλλακτικών :
- Έχει διαπιστωθεί ότι την περίοδο 2014-2015, για διάστημα μεγαλύτερο του έτους, το Ελληνικό Δημόσιο έχοντας κλειστές όλες τις πηγές χρηματοδότησης, για να μην χρεοκοπήσει τεχνικά, αποπλήρωσε εξωτερικό χρέος περίπου 17 δις ευρώ ενώ κάτι ανάλογο συνέβη και το 2011 όταν ο τότε αντιπρόεδρος και υπουργός οικονομικών θέλησε να διαπραγματευθεί πολιτικά.
- Το 2010 οι εξωτερικές υποχρεώσεις του Ελληνικού Δημοσίου, καθώς οι εσωτερικές υποχρεώσεις μπορούν να ανακυκλωθούν, ήταν μικρότερες των 15 δις ευρώ και όλες οι πηγές χρηματοδότησης ανοιχτές, οι δε καταθέσεις στο τραπεζικό σύστημα ανέρχονταν στα 240 περίπου δις ευρώ, έχοντας τη δυνατότητα εσωτερικού δανεισμού (το επιτόκιο των ετήσιων εντόκων γραμματίων ήταν μικρότερο του 1%).  Η τότε κυβέρνηση υποθήκευσε τη χώρα, λειτουργώντας με εγκληματικό τρόπο, χωρίς καμιά προσπάθεια εσωτερικής αναδιοργάνωσης.
Να απαντήσουμε στο έωλο προβληθέν επιχείρημα ‘αν αφήναμε τις τράπεζες να χρεοκοπήσουν θα χάνονταν οι καταθέσεις του λαού’ ότι:
- Αρχικά, δεν είχαν πρόβλημα όλες οι τράπεζες και κυρίως οι άμεσα ή έμμεσα ελεγχόμενες από το Δημόσιο, καθώς οι δυσκολίες ρευστότητας παρατηρούνταν κυρίως στις μεγάλες ιδιωτικές που αν είχαν κρατικοποιηθεί το 2008, όπως συνέβη σε όλο τον αναπτυγμένο κόσμο, δεν θα είχαν ούτε αυτές.
- Η Ελληνική νομοθεσία προέβλεπε τότε ότι σε περίπτωση εκκαθάρισης μιας τράπεζας, δικαιώματα στο ενεργητικό της είχαν κατά σειρά οι εργαζόμενοι, το Δημόσιο, οι καταθέτες, οι ομολογιούχοι, οι διατραπεζικοί δανειστές και οι μέτοχοι. Τότε οι μέτοχοι, οι διατραπεζικοί δανειστές και οι ομολογιούχοι αποτελούσαν περίπου το 40% του παθητικού των προβληματικών τραπεζών, στους οποίους και θα καταλογίζονταν η συνολική ζημία, και κανένα κίνδυνο δεν διέτρεχαν οι καταθέτες. Μετά την πραγματοποίηση της εκκαθάρισης, θα μεταβιβάζονταν έναντι συμβολικού τιμήματος του ενός ευρώ σε άλλο ιδιώτη συνεχίζοντας ομαλά τη λειτουργία τους, όπως συνέβη με την αρχαιότερη τράπεζα της Αγγλίας (Barings) το 1996 αλλά και στην Αυστρία το 2009 όταν εκκαθαρίσθηκε τράπεζα με ύψος ενεργητικού 50 περίπου δις ευρώ.
Το διεφθαρμένο πολιτικό σύστημα της Ελλάδος, δεν είχε καθαρό φάκελο και το απαιτούμενο ανάστημα για να υλοποιήσει κάτι παρόμοιο στην Ελλάδα, που θα αφορούσε στις συστημικές τράπεζες Eurobank, Alpha και Πειραιώς. Η φερόμενη ως αντισυστημική νεο-μνημονιακή διακυβέρνηση των ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ  συναλλάσσεται με άνεση, ευγένεια και λεπτότητα με τα στελέχη του τραπεζικού συστήματος. Είναι αλησμόνητα τα κατορθώματα του ‘αμετακίνητου’ κεντρικού τραπεζίτη Στουρνάρα, ο οποίος ως διοικητής τότε της κρατικής ‘Εμπορικής Τράπεζας’, εξαφάνισε την περίοδο 2000-2002 το τίμημα από την πώληση της Ιονικής Τράπεζας.
Συγκεκριμένα, το 1999 η Εμπορική Τράπεζα, που κατείχε το 68% των μετοχών της Ιονικής, πούλησε το 50% της συμμετοχής της στην Τράπεζα Alpha-Πίστεως έναντι τιμήματος 750 εκατ. € και ο σημερινός κεντρικός τραπεζίτης το έχασε τοποθετώντας το σε αμφιλεγόμενες επενδύσεις. Mε την απορρόφηση της Ιoνικής από την Αlpha και την ανταλλαγή μετοχών, η Εμπορική βρέθηκε να κατέχει περίπου το 10% της νέας Alpha Bank. Ενώ όμως την περίοδο εκείνη αγόραζε ότι κινούνταν, το 2002 μεταβίβασε το προαναφερθέν 10% μέσω τριγωνικής συναλλαγής στην ίδια την Alpha. Αυτό το πακέτο μετοχών, η Alpha τον επόμενο χρόνο το μεταπώλησε σε ομάδα επενδυτών κερδίζοντας περίπου 400 εκατ. € και διαμορφώνοντας έτσι το τελικό τίμημα της εξαγοράς της Ιoνικής στα 350 εκατ. €.
Όπως έχει διαπιστωθεί μεταπολεμικά, οι φυλακές στην Ευρώπη ήταν γεμάτες από δοσίλογους, μαυραγορίτες και συνεργάτες των ναζί, ενώ στην Ελλάδα οι φυλακές ήταν γεμάτες από μέλη αντιστασιακών οργανώσεων. Οι φυλακές της Ευρώπης, εβδομήντα χρόνια μετά, ‘φιλοξενούν’ πρώην τραπεζίτες, ενώ στην Ελλάδα είναι ελεύθεροι και νουθετούν και οι φυλακές είναι γεμάτες από θύματά τους.


 * Οικονομολόγος (πτυχιούχος οικονομικών επιστημών, 2ετές μεταπτυχιακό διοίκησης επιχειρήσεων στην τραπεζική/χρηματοοικονομική, 2ετές μεταπτυχιακό δίπλωμα ειδίκευσης στα οικονομικά και διοίκηση μονάδων υγείας) – Αναλυτής Πληροφοριακών Συστημάτων (2ετές μεταπτυχιακό δίπλωμα ειδίκευσης στα πληροφοριακά συστήματα), μέλος του Ευρωπαϊκού Δικτύου Ερευνών Κοινωνικής και Οικονομικής Πολιτικής,  email : nikokal02@yahoo.gr website :  www.kallinikosnikolakopoulos. blοgspot.com